PawfolioKocięta potrzebują serii szczepień w pierwszych miesiącach życia, a dorosłe koty szczepionek przypominających w określonych odstępach. Sporo zamieszania bierze się stąd, że dwa wiarygodne źródła mogą mówić nieco co innego. Ten poradnik przedstawia, co na temat szczepień kotów publikują American Association of Feline Practitioners (AAFP) oraz World Small Animal Veterinary Association (WSAVA), wyjaśnia uzasadnienie tych zaleceń i pokazuje, jak pilnować terminów. Jak zawsze to lekarz weterynarii decyduje, czego potrzebuje Twój kot, bo zależy to od wieku, trybu życia (kot niewychodzący, wychodzący, kilka kotów w domu), lokalnego ryzyka chorób i przepisów prawa.
Które szczepionki są u kotów „podstawowe” (core)
Szczepionki podstawowe (core) są zalecane wszystkim kotom. Wytyczne AAFP wymieniają cztery: wirus panleukopenii kotów (FPV, potocznie panleukopenia), herpeswirus kotów typu 1 (FHV-1), kalicywirus kotów (FCV) i wirus wścieklizny. WSAVA uznaje za podstawowe FPV, FCV i FHV-1, wściekliznę tam, gdzie jest endemiczna, a szczepionkę przeciw wirusowi białaczki kotów (FeLV) za podstawową dla kociąt poniżej pierwszego roku życia oraz dla dorosłych kotów z dostępem na zewnątrz (lub mieszkających z takimi kotami) na obszarach, gdzie FeLV jest endemiczna. W praktyce szczepionki FPV, FHV-1 i FCV podaje się zwykle razem, w jednym zastrzyku skojarzonym, dlatego w książeczce zdrowia weterynarz może wpisać „FVRCP”, choć tego skrótu nie ma w cytowanych tu źródłach.
Seria szczepień kociąt
Podobnie jak szczenięta, kocięta mają przeciwciała od matki, które mogą blokować działanie szczepionki, dlatego potrzebują kilku dawek. Wytyczne AAFP mówią, że:
- szczepionki należy podawać w odstępach 3 do 4 tygodni, aż kocięta osiągną 16 tygodni życia.
- W przypadku FPV, FHV-1 i FCV seria może się zacząć już w wieku 6 tygodni.
- Ostatnią szczepionkę z serii podstawowej należy podać kociętom nie wcześniej niż w wieku 16 tygodni.
WSAVA podaje podobne ramy dla szczeniąt i kociąt: kilka dawek szczepionek podstawowych co 2 do 4 tygodni, z ostatnią dawką w wieku 16 tygodni lub później, oraz kolejną dawkę w wieku 26 tygodni lub później, aby objąć zwierzęta, które w 16. tygodniu nadal miały przeciwciała matczyne. Zakresy odstępów nakładają się na siebie, a najważniejsza jest zasada: ostatnia dawka u kociaka nie może być podana zbyt wcześnie. Dokładne terminy ustali lekarz weterynarii.
Szczepienie po roku, potem co trzy lata
Wytyczne AAFP mówią, że koty powinny być zaszczepione ponownie rok po zakończeniu serii początkowej. Później szczepionki przeciw FPV, FHV-1 i FCV należy podawać raz na 3 lata, przy czym FPV nie częściej. Zatem „coroczne szczepienia” kotów nie są tym, co AAFP zaleca dla skojarzonej szczepionki podstawowej u dorosłego kota o niskim ryzyku, choć coroczna kontrola u weterynarza nadal jest dobrym pomysłem. Ryzyko u Twojego kota może to zmieniać: kot korzystający z hotelu dla zwierząt, mieszkający z innymi kotami albo wychodzący na dwór może potrzebować innego planu, a szczepionki niepodstawowe mają własne odstępy. WSAVA zauważa, że czas trwania odporności po większości szczepionek niepodstawowych wynosi około roku.
Wścieklizna u kotów
AAFP podaje, że pierwsze szczepienie przeciw wściekliźnie powinno odbyć się w wieku 12 do 16 tygodni (nawet od 8 tygodni, zależnie od marki szczepionki), a ponowne po roku. Później szczepi się co roku lub co trzy lata, w zależności od typu szczepionki i obowiązujących wymogów prawnych, przy czym lokalne przepisy mają pierwszeństwo tam, gdzie obowiązują. WSAVA uznaje wściekliznę za szczepienie podstawowe tam, gdzie jest ona endemiczna. W wielu miejscach szczepienie przeciw wściekliźnie jest obowiązkiem prawnym nawet dla kotów niewychodzących, więc zapytaj weterynarza, co obowiązuje w Twojej okolicy, i sprawdź wymogi przed podróżą.
Tabela podsumowująca
| Etap | Co mówią wytyczne |
|---|---|
| Seria dla kociąt (FPV, FHV-1, FCV) | Co 3 do 4 tygodni do ukończenia 16. tygodnia życia (AAFP); można zacząć już w wieku 6 tygodni; ostatnia dawka nie wcześniej niż w 16. tygodniu |
| Po zakończeniu serii | Ponowne szczepienie po roku (AAFP); WSAVA: kolejna dawka w wieku 26 tygodni lub później |
| Szczepionki podstawowe u dorosłych | Następnie raz na 3 lata (AAFP) |
| Wścieklizna | Pierwsze szczepienie w wieku 12 do 16 tygodni (nawet od 8 tygodni, zależnie od marki), powtórzenie po roku, potem co roku lub co trzy lata, zależnie od szczepionki i prawa (AAFP) |
| FeLV | Podstawowa dla kociąt poniżej 1. roku życia i dorosłych kotów z dostępem na zewnątrz na obszarach endemicznych (WSAVA) |
Kot niewychodzący też potrzebuje planu
Łatwo uznać, że kot mieszkający w domu nie potrzebuje szczepień. Szczepionki podstawowe są zalecane wszystkim kotom, a szczepienie przeciw wściekliźnie często jest wymagane prawem. Koty niewychodzące także mogą zetknąć się z chorobą przez otwarte drzwi, inne zwierzęta, pobyt w hotelu, u groomera albo gdy do domu trafi nowy kot. Tryb życia w domu zmienia głównie kategorię szczepionek niepodstawowych. Porozmawiaj z weterynarzem o rzeczywistym ryzyku u Twojego kota, zamiast decydować samodzielnie.
Co zapisywać
- Datę, gabinet i nazwę szczepionki przy każdej dawce, także u kociaka.
- Termin następnego szczepienia i czego dotyczy (na przykład szczepienie po roku albo świadectwo szczepienia przeciw wściekliźnie).
- Masę ciała kota przy każdej wizycie, bo od niej mogą zależeć dawki i leki.
- Każdą reakcję po szczepionce wraz z datą, żeby przekazać ją weterynarzowi.
- Zdjęcie świadectwa. Zwłaszcza zaświadczenie o szczepieniu przeciw wściekliźnie bywa potrzebne do hotelu dla zwierząt i w podróży.
Pawfolio przechowuje szczepienia i profilaktykę przeciwpasożytniczą z terminami kolejnych dawek dla każdego zwierzaka i przypomina o nich, zanim miną; nasz poradnik o dokumentacji zdrowia zwierzaka wymienia, co jeszcze warto zachowywać. Jeśli w domu mieszka też pies, zajrzyj do poradnika o szczepieniach psów.
Hotel dla zwierząt, groomer i dom z kilkoma kotami
Hotele dla kotów, pensjonaty i niektórzy groomerzy proszą o potwierdzenie szczepień, zwykle podstawowych i często przeciw wściekliźnie, i mogą wymagać, by dawka została podana co najmniej określony czas przed pobytem. Zapytaj placówkę, czego wymaga, i umów wizytę na szczepienie z wyprzedzeniem, a nie na tydzień przed wyjazdem. Jeśli w domu mieszka kilka kotów, prowadź osobną dokumentację dla każdego: nowy domownik, kociak albo kot ze schroniska o nieznanej przeszłości zmienia ryzyko dla wszystkich, a weterynarz może zaproponować inny plan. Zabierz ze sobą wszelkie dokumenty dołączone do adoptowanego kota, żeby weterynarz zobaczył, co i czy cokolwiek zostało już podane.
Kiedy zadzwonić do weterynarza po szczepieniu
Lekkie zmęczenie albo nieco mniejszy apetyt przez dobę mogą wystąpić po szczepieniu, ale skontaktuj się z weterynarzem, jeśli zauważysz cokolwiek niepokojącego, zwłaszcza obrzęk pyszczka, powtarzające się wymioty, trudności w oddychaniu, pokrzywkę lub zapaść. Nagłe trudności w oddychaniu albo zapaść traktuj jako stan nagły. Powiedz o każdej reakcji przed kolejną dawką i zapisz ją.
Pawfolio i ta strona nie zastępują opieki weterynaryjnej. Harmonogram szczepień zależy od Twojego kota, miejsca zamieszkania i zaleceń lekarza weterynarii.
Najczęstsze pytania
Jakich szczepień potrzebują kocięta?
AAFP wymienia FPV (panleukopenia), FHV-1, FCV i wściekliznę jako szczepionki podstawowe. Kocięta dostają trzy pierwsze w serii co 3 do 4 tygodni do ukończenia 16. tygodnia życia, a ostatnia dawka nie może być podana wcześniej niż w 16. tygodniu.
Jak często dorosłe koty wymagają szczepień?
Według AAFP koty należy zaszczepić ponownie rok po zakończeniu serii początkowej, a potem raz na 3 lata przeciw FPV, FHV-1 i FCV. Wścieklizna: co roku lub co trzy lata, zależnie od szczepionki i lokalnego prawa.
Czy koty niewychodzące potrzebują szczepień?
Szczepionki podstawowe są zalecane wszystkim kotom, a szczepienie przeciw wściekliźnie bywa obowiązkiem prawnym. Poproś weterynarza o ocenę ryzyka u Twojego kota niewychodzącego, zwłaszcza w kwestii szczepionek niepodstawowych.
Kiedy kocię może zacząć szczepienia?
Według AAFP seria przeciw FPV, FHV-1 i FCV może się zacząć już w wieku 6 tygodni. Faktyczny harmonogram ustala lekarz weterynarii.
